Luyện tai nghe nhạc để hát chuẩn hơn
Nhiều người học thanh nhạc tập trung gần như toàn bộ thời gian vào việc luyện hơi thở và kỹ thuật phát âm, nhưng lại quên mất một yếu tố nền tảng không kém phần quan trọng: khả năng nghe. Hát chuẩn không chỉ là vấn đề của thanh quản hay cơ hoành, mà trước hết là vấn đề của đôi tai. Nếu tai không nhận ra mình đang hát sai cao độ, thì miệng cũng không thể tự sửa được.
Vì sao luyện tai lại quan trọng đến vậy
Khi hát, não bộ liên tục so sánh âm thanh phát ra với âm thanh mục tiêu trong đầu, rồi điều chỉnh dây thanh cho khớp. Đây là một vòng phản hồi diễn ra gần như tức thời. Nếu khả năng phân biệt cao độ còn yếu, vòng phản hồi này bị chậm hoặc sai lệch, dẫn đến hiện tượng hát phô, đuối giọng ở những nốt cao, hoặc lệch tông dần về cuối bài mà người hát không hề hay biết. Vì vậy, luyện tai chính là luyện cho bộ não nhận diện âm thanh chính xác hơn, từ đó việc điều khiển giọng hát cũng tự nhiên và ổn định hơn.
Các bài tập luyện tai đơn giản có thể làm mỗi ngày
Một bài tập cơ bản là hát theo một nốt đàn cố định, ngân giữ nốt đó vài giây, sau đó bấm lại nốt đàn để kiểm tra xem mình có bị lệch cao độ hay không. Lặp lại với nhiều nốt khác nhau trong quãng giọng của mình sẽ giúp tai quen dần với việc nhận biết sai số nhỏ.
Một bài tập khác là hát các quãng đơn giản như quãng 3, quãng 5, quãng 8 từ một nốt gốc, cố gắng đoán và hát đúng quãng trước khi kiểm tra lại bằng đàn. Việc luyện tập với các quãng giúp tai nhạy hơn với khoảng cách giữa các nốt, điều rất cần thiết khi hát những đoạn giai điệu có bước nhảy lớn.
Ngoài ra, việc nghe kỹ một bản thu âm rồi cố gắng hát lại chính xác từng nốt, từng luyến láy, cũng là cách luyện tai rất hiệu quả. Nên chọn những đoạn ngắn, nghe đi nghe lại nhiều lần, tập trung vào từng chi tiết nhỏ thay vì chỉ nghe tổng thể cho vui tai.
Ghi âm lại giọng hát của chính mình
Đây có lẽ là công cụ luyện tai bị bỏ quên nhiều nhất. Khi hát, ta nghe giọng mình qua cả đường không khí lẫn đường xương, nên cảm nhận về cao độ và âm sắc thường khác với những gì người khác nghe thấy. Ghi âm lại và nghe lại bằng tai ngoài giúp phát hiện những chỗ phô hoặc chênh tông mà lúc hát không hề nhận ra. Nên ghi âm định kỳ, so sánh giữa các lần tập để thấy được sự tiến bộ theo thời gian.
Kiên trì là chìa khóa
Luyện tai là một quá trình tích lũy chậm nhưng bền vững, không thể vội vàng trong một hai buổi tập. Chỉ cần dành mười đến mười lăm phút mỗi ngày cho các bài tập nghe và so sánh cao độ, khả năng cảm âm sẽ cải thiện rõ rệt sau vài tuần. Tại Sen Music, kỹ năng luyện tai được lồng ghép xuyên suốt trong các buổi học thanh nhạc, giúp học viên vừa hát vừa tự kiểm soát được cao độ của mình một cách chủ động thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên chỉnh sửa.